"Çalışıyor" yetmez: riskler bilinçli yönetilmeli
Batarya sistemleri yüksek enerji taşır. Bu küçük bir teknik ayrıntı değil, doğrudan insan sağlığı ve yaşamıyla bağlantılı bir mühendislik gerçeğidir.
Yine de birçok küçük ve orta ölçekli şirkette batarya sistemlerinde fonksiyonel güvenlik hâlâ ikincil bir konu olarak görülüyor. Ürün geliştirmenin doğal bir katmanı olması gerekirken çoğu zaman ertelenir, belirsiz kalır ya da kurum içinde hiç sahiplenilmez.
Asıl sorun teknik değil, zihniyet
Sık görülen yaklaşım şöyle:
- Ürün çalışıyor, dokunma
- Düzenlemeler bunu açıkça istemiyor
- Sertifikasyon talep edilmiyor
İlk bakışta pragmatik görünebilir, ama kritik gerçek basit:
Bir sistemin çalışması, risklerinin yönetildiği anlamına gelmez.
Bu zihniyet bugünün sorununu genelde çözer, şanslıysanız bir süre daha idare eder. Ama bilinçli ve savunulabilir bir mühendislik yaklaşımı değildir. Bu durum özellikle şu özelliklere sahip sistemlerde kritikleşir:
- Batarya yönetim sistemi (BMS) ve batarya sistemleri
- Yüksek enerji yoğunluğu
- Karmaşık donanım-yazılım etkileşimi
- Birden çok arıza senaryosu
Risklerin nerede, ne zaman ve nasıl ortaya çıktığı net olarak anlaşılmadan ürün geliştirme kırılgan kalır.
Fonksiyonel güvenlik nedir, ne değildir
Fonksiyonel güvenlik şunlar değildir:
- Bir sertifikasyon hedefi
- Her ürün için zorunlu tam uyumluluk
- Yalnızca dokümantasyon
Fonksiyonel güvenlik şunlarla ilgilidir:
- Riskleri görünür kılmak
- Bir sistemin nerede, ne zaman ve nasıl tehlikeli hale geldiği sorusunu yanıtlamak
- Kararları sezgiyle değil, mühendislik gerekçeleriyle almak
- Mühendislik bilgisini kişilere değil, kuruma bağlamak
Kısacası, fonksiyonel güvenlik bir mühendislik kültürüdür.
Gerçekçi bir tespit: ISO 26262 kolay değildir
ISO 26262'yi uçtan uca uygulamak:
- Zaman alır
- Kapsamlı dokümantasyon gerektirir
- Disiplinli bir mühendislik çabası ister
- ASIL düzeyi yükseldikçe giderek pahalılaşır
Bu yüzden birçok ekip iki uç arasında sıkışıp kalıyor: "Hiç başlamayalım" ya da "Tam uyum çok karmaşık ve pahalı." Oysa gerçek, bu iki seçenekle sınırlı değil.
eMOBINO neden bir fonksiyonel güvenlik başlangıç paketi tasarladı
Gördüğümüz en yaygın boşluk açık: birçok ekip nereden başlayacağını bilmiyor. Fonksiyonel güvenlik ya süresiz ertelenir ya da dağınık, kontrolsüz biçimlerde ele alınır. Bunun yerine şöyle bir başlangıç noktası gerekir:
- Yönetilebilir
- Kuruma özel
- Uzun vadede değerli
- Belirli kişilere bağımlı olmayan
Fonksiyonel güvenlik başlangıç paketi tam olarak bu yüzden tasarlandı.
Bu çalışma ne, ne değil
Bu paket yazılım değildir, donanım da değildir. Bu çalışma ürüne ve kuruma özel bir metodolojidir: uzun vadeli bir tasarım rehberi ve kurum içinde yeniden kullanılabilir bir mühendislik referansı.
Amaç, fonksiyonel güvenliği tek bir projeyle sınırlamak değil, şirketin mühendislik zihniyetine yerleştirmektir.
Kapsam: ISO 26262 referans başlangıç seti
Bu çalışma ISO 26262'nin 3.5, 3.6, 3.7, 4.5 ve 4.6 bölümlerini kapsıyor:
- Sistem mimarisi tanımı
- BMS mimarisi tanımı
- Mimari incelemesi
- Öğe (item) tanımı
- Fonksiyon ağacı ve arıza ağacı
- Tehlike analizi ve risk değerlendirmesi (HARA)
- Güvenlik hedeflerinin tanımı (ASIL düzeyleri dahil)
- BMS teknik güvenlik mimarisi
- BMS sistem FMEA
- Fonksiyonel güvenlik konsepti incelemesi
- BMS sistem fonksiyonel güvenlik gereksinimleri
- BMS fonksiyonel güvenlik gereksinimleri incelemesi
Hedef
Hedef, ilk günden ASIL-D sertifikasyonuna ulaşmak değildir. Hedef, batarya sistemlerinde mühendislik olgunluğunu yükseltmek ve risklerin baştan sona düşünüldüğü, geleceğe aktarılabilir bir ürün geliştirme yaklaşımı kurmaktır.
Bu temel oturduktan sonra ekipler, gerektiğinde ve gerektiği ölçüde adım adım uçtan uca tam fonksiyonel güvenliğe ilerleyebilir.
mustafa.simsek@emobino.com
www.emobino.com
