Ekibinize batarya paketinizin ne kadara mal olması gerektiğini sorun. Sonra odanın nasıl sessizleştiğini izleyin.
Fiyat teklifindeki rakam değil. Maliyet. Pazarlık başlamadan önce, alt sistem alt sisteme hesaplanmış maliyet. O sessizliğin bir bedeli var ve çoğu orijinal ekipman üreticisi (OEM) bu bedeli şimdiden ödüyor.
Kimsenin adını koymadığı sorun
Mustafa Şimşek, Asya batarya endüstrisinde beş yıl çalıştıktan sonra Haziran'da Türkiye'ye döndü. O günden bu yana Türk ve Avrupalı OEM'lerde her şeyden çok öne çıkan tek bir sorun var: menzil değil, şarj değil, yazılım değil. Batarya maliyeti.
Bir fiyat teklifi tamamen haklı gerekçelere dayanabilir. Aynı teklif; risk primi, kâr marjı, gereksiz karmaşıklık ve aracı maliyeti de taşıyabilir ve alıcı tarafında bunları kimse hesaplayamaz. Alıcı itiraz ettiğinde genelde tek bir cümle hepsini kapatır: hacminiz çok düşük.
Düşük hacmin bir prim getirmesi doğru. Ama kuruluşunuzda o primin ne kadar olması gerektiğini kimse hesaplayamıyorsa, bu artık bir prim olmaktan çıkar, açık çeke dönüşür.
Bu bir satın alma sorunu değil
Bu bir batarya maliyet mühendisliği sorunu ve ikisi farklı kişiler tarafından, farklı araçlarla ele alınıyor.
Satın alma teklifleri karşılaştırır. Maliyet mühendisliği ise tekliflerin karşılaştırılacağı rakamı oluşturur. Bu rakam yoksa her teklif yalnızca diğer tekliflere göre değerlendirilir ve çıtayı belirleyen tedarikçi, pazarlık başlamadan kazanır.
Batarya paketi tek bir kalem değildir. Olması gereken maliyet satır satır kurulur ve her satırın kendi belirleyicileri vardır.
Bir batarya paketi alt sistem alt sisteme ne kadara mal olmalı
- Hücre ekonomisi. LFP ya da NMC ve bunların arkasında lityum, nikel ve grafit endeksleri. Hücre maliyeti emtia eğrisiyle birlikte hareket eder; geçen çeyreğin endeksine sabitlenmiş bir teklif zaten yanlıştır.
- Mimari. Hücre formatı; module-to-pack, cell-to-pack ya da cell-to-chassis ve her birinin açtığı ölçek ekonomisi. Mimari, kimse tek bir parçayı fiyatlamadan önce kaç parça olacağını belirler.
- Gövde ve üst kapak. Malzeme seçimi, yapısal konsept, arayüzler ve IP sınıfı. Alüminyum ekstrüzyon, çelik pres ve kompozit, her biri farklı bir kalıp ve çevrim süresi hikâyesi taşır.
- BDU ve busbar'lar. Kontaktörler, sigortalar ve pirotenik sigorta, bakır ya da alüminyum yüksek gerilim dağıtımı. Bakır fiyatları oynar; alüminyum busbar kullanma kararı ise satın almada değil, mühendislikte verilen bir maliyet kararıdır.
- Batarya yönetim sistemi (BMS) ve sensörler. Donanım, alçak gerilim kablo demeti, Hall sensörleri ya da şantlar, CCS ve FPC, bir de yedeklilik konsepti. Güvenlik gereksinimlerinin bir alt sistemin maliyetini sessizce ikiye katladığı yer burasıdır.
- Termal yönetim. Soğutma mimarisi, girişler, tahliyeler ve montaj karmaşıklığı. Soğutma plakası ucuzdur; onu sızıntısız entegre etmenin işçiliği ucuz değildir.
- Mevzuata uygunluk. Fonksiyonel güvenliğin, siber güvenliğin, sertifikasyonun ve müşteriye özel gereksinimlerin gerçek maliyeti. Bu satır alıcının modelinde en sık eksik olan, satıcının modelinde ise en sık şişirilen satırdır.
Üstüne işçilik, lojistik ve marjı ekleyin; elinizde olması gereken maliyet olur. Bir teklif ancak şimdi okunabilir.
Şişirmenin gizlendiği yer
Bir teklif olması gereken maliyetin epey üzerinde geldiğinde, fazlalık nadiren tek bir yerdedir. Tek başına bakıldığında makul görünen dört katmana yayılır.
- Kanıtlanmamış hacme risk primi. Tedarikçi, üretim artışı riskinizi her birimin fiyatına katar; üretim artışı bittikten sonra da o fiyatı korur.
- Aracı katmanları. Bir ticaret şirketi, bir acente ve yerel bir entegratör, fabrika kapısında bir kez fiyatlanmış bir hücreye kendi marjını ekler.
- Gereğinden fazla tanımlanmış uygunluk. Önceki bir programdan kopyalanmış gereksinimler; uygulamanız gerektirsin gerektirmesin, tam maliyetle yeniden sertifikalandırılır.
- Değişiklik rezervi. Şartnameniz eksik geldiği için tedarikçinin sizden beklediği mühendislik değişiklikleri adına, açıkça söylenmeyen bir pay.
Bunların hiçbiri teklifte bir satır olarak görünmez. Hepsi, teklif ile mühendislik tarafından kurulmuş bir maliyet modeli arasındaki farkta ortaya çıkar.
Üç teklif doğru maliyeti belirlemez
Olması gereken maliyet modeli yoksa satın alma bir protokole sığınır: üç teklif al, en düşüğünü seç, adil olmasını um.
Ama üç teklif doğru maliyeti belirlemez. Yalnızca sorduğunuz tedarikçilerin verdiği en düşük fiyatı belirler. Üçü de aynı varsayımlara dayanıyorsa, en düşüğü bile pahalıdır. Bu maliyet mühendisliği değil, karanlıkta alışveriştir.
Farkı test ettik
Tek bir RFQ, iki yaklaşım; aynı şartname, aynı yıllık hacim, aynı sertifikasyon kapsamı.
A tarafı: Deneyimli bir satın alma ekibi süreci standart kanallardan yürüttü. B tarafı: Mustafa Şimşek süreci mühendislik tarafından, Asya'daki doğrudan kanallar üzerinden yürüttü.
B tarafından gelen rakam, A tarafının rakamının neredeyse yarısıydı.
Bu fark bir hileden gelmedi. Bir batarya paketinin nasıl kurulduğunu, her alt sistemin ne kadara mal olması gerektiğini ve onu gerçekte kimin ürettiğini bilmekten geldi. Aracı yok, risk primi üstüne risk primi katmanı yok.
Bir sonraki RFQ'nuz için bunun anlamı
Bir sonraki RFQ satın alma siparişine dönüşmeden önce odaya bir kez daha sorun: Bu paketin ne kadara mal olması gerektiğini biliyor muyuz?
Cevap sessizlikse, son indirim ne kadar iyi görünürse görünsün pazarlık zaten kaybedilmiştir. Çözüm daha sert bir müzakereci değil. Müzakerecinin dayanabileceği, mühendislik tarafından kurulmuş bir rakamdır.
eMOBINO'da batarya maliyet mühendisliği
Ana işimiz IP odaklı ürün geliştirme ve ileri mühendislik. Bunun yanında OEM'ler ve batarya paketi alıcıları için bir batarya maliyet mühendisliği çalışması yürütüyoruz.
- Olması gereken maliyet modellemesi ve hedef maliyet belirleme.
- Alt sistem düzeyinde teklif doğrulamasını bu modele göre yapma.
- Maliyete göre tasarım (design-to-cost) ve yaşam döngüsü maliyeti optimizasyonu.
- Alternatif Tier-1 tedarikçi taraması ve doğrudan tedarik.
Kimya, paket enerjisi, yıllık hacim: Rakamınızın gerçek olup olmadığını anlamak için üç satır yeterli.
info@emobino.com
Görsel
Satır satır kurulmuş olması gereken maliyete karşı, hiçbir dökümü olmadan tek bir rakam olarak gelen teklif fiyatı.
Kaynaklar
- ISO 26262, Road vehicles, Functional safety.
- ISO/SAE 21434, Road vehicles, Cybersecurity engineering.
- UN Regulation No. 100 and UN GTR No. 20, electric powertrain and EV safety requirements.
- BloombergNEF, Lithium-Ion Battery Price Survey, annual.
