Geçmişte yaşanan şebeke dengesizliği ve bölgesel çökme olayları sonrası yönetmeliklere "devreden çıkmadan en az 1 saat önce bildirim yapma" gibi şartlar eklendi.
Şebeke kararlılığı bozulduğunda maliyeti çok ağır oldu. Frekans sapmaları, yük dengesizlikleri ve zincirleme koruma açmaları yüzünden belki de yüz milyonlarca dolarlık kayıp yaşandı. Şebeke güvenliği sorgulanamaz bir önceliktir. Buna itirazımız olamaz.
Sorun şu
Bu mantık yeni yönetmeliğe taşınırken, bazı yabancı kaynaklardaki regülasyonlar da eksik tercüme edilince "en az 1 saat" ifadesi zamanla "sadece 1 saat" diye yorumlandı ve enerji depolamaya mal edildi. Yani BESS regülasyonu gibi algılandı. Bunun birilerinin işine gelmesi ayrı bir konu, işin politika kısmına burada girmeyeceğim.
Gerçekte: yönetmelik "en az 1 saat" diyor, yatırımcı sadece "1 saat" anlıyor. Bu küçük fark Türkiye'de enerji depolama stratejisini kökten değiştiriyor.
Gerçek amaç enerjiyi yönetmektir. Eğer hedef enerji depolama ile verimli, sürdürülebilir ve kârlı bir sistem kurmaksa, 1 saatlik sistem orta ve uzun vadede doğru çözüm değildir.
Küresel durum
- 1 saatlik sistemler: yaklaşık %10
- 2 saatlik sistemler: yaklaşık %60
- 4 saatlik sistemler: yaklaşık %30
Pazar her yıl uzun süreli sistemler lehine büyüyor.
Sahada duyduklarım
"Yönetmelik istediği için kurduk, kullanmayacağız." Bu yaklaşım enerji verimliliğinin ruhuna aykırı. Sisteme değer katmak yerine yalnızca göstermelik.
Gerçek çözüm
Enerji depolama sadece BESS kurmak değil; enerji kalitesini, sürekliliği ve değeri yönetmektir. Düşük C-rate, yüksek çevrim ömrü, kararlı RTE ve doğru mühendislik, uzun vadede hem yatırımın geri dönüşünü hem de ülkenin enerji güvenliğini belirler.
Türkiye'de başka bir sorun: teknik farkındalık eksikliği
Birçok yatırım kararı hâlâ sadece birim maliyet üzerinden veriliyor: "X hücresi Y'den %10 ucuz, kapasitesi de aynı, o zaman X hücresi olsun."
Ama şu sorular sorulmuyor:
- Bu hücre A-grade mi, B-grade mi?
- Çevrim ömrü farkı ne kadar? (Aslında X 4.500, Y 11.000 çevrim.)
- 3 yıl sonra DC RTE nereden nereye düşecek?
- 10 yılda kaç GWh kayıp olacak?
Bir hücre 4.500, diğeri 11.000 çevrim ömründeyse bu fark sadece teknik değil, aynı zamanda finansaldır. Bugün %10 ucuz görünen düşük çevrim ömürlü hücre, kısa zamanda toplam verimi aşağı çeker ve sistem ömrü boyunca toplam maliyeti ciddi şekilde artırır. Bu sadece örneklerden biri.
Benzer tabloyla son aylarda yatırımcı görüşmelerinde defalarca karşılaştım. Yılmadan, usanmadan anlatmaya devam edeceğim.
