İyi mühendislik için artık aynı masada oturmak gerekmiyor; son altı yıl bunu gösterdi. Öte yandan otomotiv sektörü, özellikle Avrupa'da, kadro küçültüyor. İşini kaybedenler arasında, elektrifikasyon projelerinin hâlâ aradığı deneyimli mühendisler de var. eMOBINO Expert Network'ü bu açığı kapatmak için kurduk. Bu yazıda ağı neden kurduğumuzu, nasıl işlediğini ve neyi vaat etmediğini anlatıyoruz.
Covid uzaktan mühendisliği sıradan hale getirdi
2020'den önce otomotiv ve enerji projelerinin çoğu, ekibin aynı binada çalıştığı varsayımıyla yürürdü. Tasarımlar toplantı odasında incelenir, test sonuçları laboratuvarda konuşulur, güven kahve başında kurulurdu. Covid bu düzeni neredeyse bir gecede bitirdi.
Ardından kimsenin planlamadığı büyük bir deney başladı. Ekipler farklı saat dilimlerinden proje yürüttü, tasarımları ortak ekranda inceledi, hiç yüz yüze görmedikleri tedarikçi ve meslektaşlarla çalıştı. Sonuç açıktı: mühendislik işinin büyük kısmı mekâna bağlı değil. Asıl gereken net bir kapsam, iyi dokümantasyon ve işini bilen insanlar.
Esnek ve uzaktan çalışma geçici bir önlem olarak kalmadı, işin olağan parçası oldu. Şirketlerle mühendislerin birbirinden beklentisi de değişti. Başka ülkedeki bir uzmanla çalışmak artık istisna değil, gerçekçi bir seçenek.
Yapay zekâ ikinci bir değişimi başlattı
Şimdi ikinci bir değişim yaşıyoruz. Yapay zekâ araçları mühendisin gündelik işine girdi: kod yazmak ve kontrol etmek, test planı hazırlamak, standartlarda arama yapmak, test düzeneklerinden ve araç filolarından gelen büyük veriyi analiz etmek.
Bu değişim ilkine benzemiyor. Uzaktan çalışma insanların nerede çalıştığını değiştirmişti. Yapay zekâ ise işin hangi kısmını hâlâ insanın yaptığını değiştiriyor. Bazı işler hızlanıyor, bazıları ortadan kalkıyor, bazı roller ciddi baskı altına giriyor. Mühendislerin ve yöneticilerin çoğu bunun kendi işi için ne anlama geldiğini hâlâ öğreniyor; elinde tam bir cevap olan yok.
Şimdiye kadar gördüğümüz şu: bu ortamda saha deneyiminin değeri artıyor. Bir yapay zekâ aracı bir standardı özetleyebilir. Ama gerçek bir pakette hangi testin neden geçmediğini, bir tip onayı dosyasının neden reddedildiğini ya da bir enerji depolama sahası devreye alınırken neyin ters gittiğini söyleyemez. Bu bilgi insanlarda.
Otomotiv sektörü, özellikle Avrupa'da, zor bir sınavdan geçiyor
Aynı dönemde otomotiv sektörü, özellikle Avrupa'da, ağır bir baskı altında. Buna kriz demek istemiyoruz. Ama son bir yılı aşkın sürede otomobil üreticileri ve tedarikçileri art arda kadro küçültme açıkladı ve bu hâlâ sürüyor. Etkisi üreticilerle sınırlı değil; yan sanayi, mühendislik hizmeti veren şirketler ve bağlantılı sektörler de payını alıyor.
Bölgedeki savaşlar baskıyı artırıyor
Sektörün tek derdi rekabet değil. Beşinci yılına giren Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, Avrupa sanayisi için enerji tablosunu değiştirdi. Doğal gaz ve elektrik hem pahalandı hem de öngörülemez hale geldi. Hücre ve malzeme tesislerinden dökümhanelere, parça tedarikçilerine kadar enerjiyi yoğun kullanan üretim bunu ilk hissedenler oldu. Avrupa'daki bazı yatırımlar yavaşladı ya da enerjinin daha ucuz olduğu bölgelere kaydı.
Daha güneyde, ABD'nin de katıldığı İsrail ile İran arasındaki savaş Orta Doğu'daki gerilimi tırmandırdı. Kızıldeniz'deki deniz taşımacılığı zaten aksıyordu. Her yeni tırmanma petrol fiyatına, navluna ve teslim süresine yansıyor. Hücre, hammadde ve elektronikte uzun tedarik zincirine bağlı bir sektör için bu belirsizlik doğrudan maliyet demek.
Bunları yargılamak ya da çözmek bize düşmez. Ama şirketlerin kararlarını belirliyor. Önünü göremeyen şirket işe alımı erteliyor, projeyi bekletiyor, esneklik arıyor. Bu kararların her biri o projelerde çalışan insanlara dokunuyor.
Asıl baskı Çinli otomobil üreticilerinden geliyor
Bize göre asıl baskı Çinli otomobil üreticilerinden geliyor. Rekabet bataryayla başladı; Çinli hücre üreticileri maliyette ve hacimde güçlü bir konuma geldi. Bugün rekabet aracın tamamını kapsıyor: fiyat, geliştirme hızı, yazılım ve yeni bir modeli kısa sürede pazara çıkarabilmek.
Bu baskı altında üreticiler verimlilik arıyor. İlk akla gelen de genellikle kadro oluyor, çünkü en hızlı değişen maliyet kalemi bu. Yapay zekâ aynı karara ikinci bir gerekçe ekliyor: bazı işler artık otomatikleşiyor ya da daha küçük ekiplerle yapılabiliyor.
Bu mantığı anlıyoruz. Maliyette rekabet edemeyen bir üreticinin sorunu kadrosundan büyüktür. Ama bu kararın kolay gözden kaçan bir sonucu var: yıllarca yetiştirilmiş deneyimli mühendislerin önemli bir kısmı birden kendilerini yetiştiren şirketlerin dışında kalıyor.
Deneyimli mühendisler açıkta, projeler onları arıyor
Kurucumuz Mustafa Şimşek 2009'dan beri batarya, elektrikli araç ve enerji depolama alanında çalışıyor ve bu tabloyu kendi çevresinde görüyor. Batarya sistemleri, yüksek gerilim mimarisi, fonksiyonel güvenlik, tip onayı ya da üretimde on, yirmi yıllık gerçek deneyimi olan mühendisler bugün iki iş arasında. Çoğu bunu kendisi seçmedi.
Bu deneyime ihtiyaç ise bitmedi, yer değiştirdi. Asya'da, Orta Doğu'da ve Avrupa'da elektrifikasyon projeleri hâlâ paket geliştirmiş, tip onayı almış, arıza incelemiş, enerji depolama sahasını işletmeye almış insanlar arıyor. İhtiyaç çoğu zaman çok belirli: tek bir sorun, tek bir yetkinlik, birkaç ay. Bunun için tam zamanlı biri işe almak yavaş ve pahalı. Genel freelance platformları da doğru kişiyi bulacak kadar teknik bağlamı nadiren anlıyor.
Yani bir yanda deneyimli insanlar, öbür yanda onları arayan projeler var. Bu ikisini teknik gözle buluşturan kanal ise çok az.
eMOBINO Expert Network ne yapıyor
Bunu tamamen çözemeyiz. Yapabileceğimiz şey, eşleştirmeyi mühendislerin yaptığı bir yapıyla iki tarafı buluşturmak. eMOBINO Expert Network'ü bu yüzden kurduk.
Batarya, elektrikli araç ve enerji depolama alanındaki mühendisler, uzmanlar ve üst düzey yöneticiler profilleri ve özgeçmişleriyle kaydolabiliyor. Ağ dört ana alanı kapsıyor:
- Batarya sistemleri: hücre kimyası, paket tasarımı, BMS, termal yönetim, abuse testi ve Thermal Runaway
- Elektrikli araçlar: araç kontrolü, elektrikli tahrik, yüksek gerilim mimarisi, şarj, fonksiyonel güvenlik ve tip onayı
- Enerji depolama: BESS entegrasyonu, EMS, şebeke bağlantısı, yangın güvenliği, devreye alma ve işletme
- Sanayi ve iş dünyası: üretim, tedarik zinciri, maliyet, mevzuat, pazara giriş, yatırım ve due diligence
Süreç dört adım. Kaydolup profilinizi paylaşıyorsunuz; yaklaşık beş dakika sürüyor. Ekibimizden bir mühendis her profili okuyor, gerekirse sizi tanımak için arıyor. Uzmanlığınıza uyan bir müşteri projesi çıktığında kapsamı, takvimi ve koşulları size gönderiyoruz; almak ya da almamak sizin kararınız. Kabul ederseniz bir eMOBINO ekibinde, gizlilik sözleşmesiyle uzman, mühendis ya da yönetici olarak çalışıyorsunuz.
Projeler zaten yaptığımız işlerden geliyor: Technical Due Diligence, arıza ve risk incelemeleri, Fractional CTO ve yarı zamanlı yöneticilik, mühendislik programları ve Gateway çalışmalarımızdaki denetimler.
Taahhütlerimiz ve vaat etmediklerimiz
Böyle bir ağ, içindekiler bilgilerinin nasıl kullanıldığına güvendiği sürece işler. Taahhütlerimiz basit:
- Katılım ücretsiz. Ağda yer almak için hiçbir ödeme yapmazsınız.
- İşler ücretli. Uzmanın zamanı iştir, iyilik değil.
- Bilgileriniz bizde kalır. Belirli bir projeyi kabul etmediğiniz sürece hiçbir bilginiz müşteriye gitmez.
- Çıkar çatışmasına bakarız. Sizi bir projeye önermeden önce, şu anki ya da önceki görevinizle çelişen bir duruma düşmeyeceğinizden emin oluruz.
Neyi vaat etmediğimizi de açıkça söyleyelim. Belirli sayıda proje ya da belirli bir gelir garanti etmiyoruz. Eşleşmeler müşterinin ihtiyacına bağlı; bazı profiller daha sık eşleşecek. Tutamayacağımız bir beklenti yaratmaktansa bunu baştan söylemeyi doğru buluyoruz.
Kimler katılmalı
Batarya, elektrikli araç ya da enerji depolamada sahada kazanılmış deneyiminiz varsa ve proje bazlı çalışmaya açıksanız, bu ağ sizin için. İki iş arasındaki mühendisler, zaten bağımsız çalışan uzmanlar ve tam zamanlı bir göreve bağlanmadan belirli bir programa katkı vermek isteyen üst düzey yöneticiler de buna dahil.
Kendiniz iş aramıyorsanız ama uygun birini tanıyorsanız, bu yazıyı onunla paylaşmanız sandığınızdan çok işe yarayabilir.
Yıllarca biriken deneyim, ona ihtiyaç duyan projeler insan ararken boşta beklememeli.
Kayıt için sitemizdeki eMOBINO Expert Network sayfasını kullanabilirsiniz.
